على ربانى گلپايگانى
208
درآمدى به شيعه شناسى ( فارسى )
مىكنند ، منافات دارد . اين روايات را محدث شيعى شيخ حر عاملى در كتابى كه در اينباره تأليف نموده ، جمعآورى كرده است . « 1 » كثرت اين روايات از يك سو ، و موافقت روايات دسته اول با احاديث اهل سنّت در مورد سهو النبى از سوى ديگر ، موجب نااستوارى روايات سهو النبى ، و استوارى روايات نافى سهو النبى مىباشد . بدين جهت ، اعتقاد به جواز سهو در قول يا فعل پيامبر صلّى اللّه عليه و آله نادرست و فاقد دليل معتبر است . نكتهى لازم به ذكر اين است كه شيخ صدوق تأكيد كرده است كه سهو پيامبر با سهو ديگران تفاوت دارد ، سهو پيامبر سهوى رحمانى است كه به اعتقاد وى براى آنكه مردم در حق پيامبر غلو نكنند و او را پرستش ننمايند ، و يا براى اينكه افراد ديگر كه در نماز يا عبادات ديگر دچار سهو مىشوند ، مورد ملامت و نكوهش قرار نگيرند ، خداوند پيامبر را به چنين سهوى گرفتار كرده است . در حقيقت شيخ صدوق با اين تبصره مىخواهد مقام منيع نبوت را از شبههى خطا و سهو شيطانى مصون بدارد . ولى در هر حال ، چنانكه گفته شد ، فرضيه سهو النبى را به هيچ صورتى نمىتوان پذيرفت . « 2 » در پايان يادآور مىشويم در احاديثى كه در مجامع روايى اهل سنت سهو النبى
--> ( 1 ) . التنبيه بالمعلوم من البرهان على تنزيه المعصوم عن السهو و النسيان . ( 2 ) . براى آگاهى بيشتر در اينباره به كتاب حق اليقين علّامه شبّر : 1 / 93 - 97 ؛ كتاب التنبيه شيخ حر عاملى ؛ رجوع شود .